5 czerwca minęła 10 rocznica śmierci prof. Andrzej Zastawnego, fizyka, długoletniego pracownika Instytutu Fizyki Politechniki Śląskiej.

Prof. Andrzej Zastawny pojawił się na Politechnice Śląskiej wraz z prof. Włodzimierzem Mościckim w związku ze zmianami organizacyjnymi obejmującymi katedry fizyki, tworzenie Katedry Fizyki Technicznej i nowego kierunku studiów pn. „Fizyka techniczna”. Był to przełom lat 60 i 70 ubiegłego wieku i pierwsza inicjatywa kształcenia na kierunku Fizyka Techniczna w Polsce.

Sam Andrzej Zastawny był absolwentem Wydziału Łączności Politechniki Gdańskiej, kierunku elektronika i specjalności fizyka techniczna. Wraz z prof. Mościckim, dr. Zastawnym i kilkorgiem innych do Gliwic zostało przeniesione wtedy Laboratorium Radiowęglowe (obecnie Gliwickie Laboratorium Radiowęglowe, które jest częścią Zakładu Geochronologii i Badań Izotopowych Środowiska). Prof. Andrzej Zastawny zaangażował się wtedy mocno w rozbudowę aparatury pomiarowej (nowe konstrukcje liczników proporcjonalnych i osłon antykoincydencyjnych oraz budowę nowej aparatury elektronicznej do rejestracji wyników i kontroli pracy liczników). Praca naukowa prof. Zastawnego koncentrowała się na zagadnieniach jonizacji gazów i wyładowaniach w gazach, w szczególności w warunkach jakie występują w licznikach proporcjonalnych wypełnionych CO2 ze spalania próbek obiektów datowanych metodą 14C. W 1972 publikuje rozprawę habilitacyjną „Przyklejanie termicznych elektronów do molekuł tlenu w liczniku proporcjonalnym z C02 + 02” i w 1973 Rada Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej nadaje mu stopień doktora habilitowanego nauk fizycznych. Badania zawarte w pracy habilitacyjnej były rozwinięciem wcześniejszych badań prowadzonych jeszcze w okresie zatrudnienia w Politechnice Gdańskiej. 3 publikacje Profesora dotyczące zjawisk jonizacji i zjawisk towarzyszących w licznikach proporcjonalnych ukazały się w międzynarodowych czasopismach naukowych i są w jego dorobku najczęściej cytowane – łącznie 87 razy. Jednym z najszerzej w świecie docenianych dokonań Profesora było wyprowadzenie i weryfikacja empiryczna nowej formuły wyznaczania tzw. wzmocnienia gazowego w licznikach proporcjonalnych. Wzór Zastawnego – Zastawny formula:

wzor

jest znany wszystkim zajmującym się zjawiskami elektronowymi w gazach.

Prof. Andrzej Zastawny angażował się nie tylko w rozwój Laboratorium Radiowęglowego – pod jego kierunkiem zakończyli przewody doktorskie prof. Mieczysław F. Pazdur, prof. Anna Pazdur, prof. Adam Walanus, ale też Instytutu Fizyki. Objął w 1975 roku kierownictwo Zespołu Fizyki Ciała Stałego w Katowicach gdzie wprowadził nowe kierunki badań oraz wypromował na stopień doktora dr hab. Krystynę Kobylańską-Szkaradek oraz dr Ewę Berdowską. Funkcję kierownika Zespołu FCS pełnił do 1984 roku.

W latach 1984 – 1990 wrócił w pewnym sensie do Laboratorium Radiowęglowego, obejmując w tym czasie kierownictwo Zakładu Zastosowań Radioizotopów, którego częścią było wtedy Laboratorium. Również zmianie uległa tematyka zainteresowań naukowych Profesora, który zajął się opracowaniem konstrukcji i teorii działania ostrzowych liczników proporcjonalnych do pomiarów bardzo niskich radioaktywności niewielkich próbek ciał stałych. Podjął wtedy próbę wyznaczenia stałej zaniku 87Rb. Licznik ostrzowy (i liczniki dwuostrzowy) znalazł też zastosowanie do pomiarów aktywności ołowiu i pozwolił na wykrycie zjawiska spontanicznej egzoemisji elektronów z powierzchni czystego ołowiu oraz zjawiska migracji radioaktywnych domieszek w ołowiu do powierzchni swobodnej metalu.

W latach 1981 – 1997 oraz 2002 – 2006 pełnił funkcję Dyrektora Instytutu Fizyki, a w latach 1987 – 1996 był członkiem Senatu Politechniki Śląskiej, przy czym w ostatniej kadencji był przewodniczącym senackiej komisji budżetowej.

Z innych ważniejszych funkcji wybieralnych na wymienienie zasługują członkostwo Komitetu Fizyki PAN, przewodniczenie Komisji Nauczania Fizyki w Uczelniach Technicznych ZG Polskiego Towarzystwa Fizycznego oraz członkostwo Komisji Nazewnictwa Polskiego Towarzystwa Fizycznego. Włączył się także czynnie w proces reformy szkolnictwa wyższego będąc ekspertem Komisji Akredytacyjnej Uczelni Technicznych oraz członkiem zespołu oceniającego KAUT.

W końcowym okresie kariery akademickiej jeszcze raz zmienił przedmiot badań, który można umieścić w ramach fizyki środowiska albo dokładniej fizyki atmosfery. Zajął się problematyką bilansu energetycznego Ziemi i opublikował cytowane w literaturze światowej 2 publikacje na ten temat.

W liczbach dorobek akademicki Profesora Andrzeja Zastawnego przedstawia się następująco:

  • Podręczniki i skrypty – 3
  • Artykuły w czasopismach naukowych o obiegu międzynarodowym – 40
  • Artykuły w innych czasopismach naukowych – 21
  • Artykuły przeglądowe – 11
  • Recenzje prac doktorskich – 14
  • Recenzje prac habilitacyjnych - 11
  • Recenzje dorobku w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego lub stanowiska profesora – 6
  • Prof. Andrzej Zastawny był autorem 3 patentów na wynalazki w zakresie elektroniki.

Dorobek i zasługi prof. Andrzeja Zastawnego były doceniane w środowisku naukowym i wielokrotnie otrzymał nagrody Rektora, Ministra. Oprócz tego przyznano my Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medal Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej.

Fizyka Techniczna

Od roku akademickiego 2017/2018 w Instytucie Fizyki – Centrum Naukowo Dydaktycznym został uruchomiony nowy kierunek studiów I stopnia o profilu praktycznym „Fizyka Techniczna”

Studenckie Koło Naukowe GOLF

Grupa Osób Lubiących Fizykę

GOLF na FB

Stacja meteo - pomiary

Studenckie Koło Naukowe SAT

Silesian Aerospace Technologies

SAT na FB

Początek strony